Het onderwerp “referendum” zorgde onlangs voor veel beroering. VDB spreekt trouwens liever van volksraadpleging. Een eerst met gejuich begroete wet op het raadgevend referendum, wordt door het nieuwe kabinet in ijltempo afgevoerd. Dit houdt natuurlijk verband met het fiasco rond het Oekraïne referendum. Maar waarom dan de gebreken van die wet niet repareren?

Het afgeschafte raadplegend referendum heeft als nadeel dat niet duidelijk is wat er met de uitslag ervan gedaan wordt. Er wordt verdedigd dat de uitslag een advies is en dat je een advies alleen maar ter kennis hoeft te nemen en naast je neer kunt leggen. (Om die reden is het digipanel ook te vrijblijvend). Maar een goed ingericht referendum dat daadwerkelijk representatief is voor wat de burger vindt, zou niet zo maar genegeerd mogen kunnen worden. Bij een betere regeling zullen de kiesgerechtigden duidelijk moeten worden geïnformeerd over het onderwerp van het referendum en wat de voor- en nadelen van de achterliggende problematiek zijn. En de daarna verkregen uitslag zal moeten leiden tot een nieuw beraad in het parlement of de gemeenteraad, waarbij de uitslag van het referendum duidelijk moet worden meegewogen. Als wat de burger ervan vindt niet leidt tot een ander besluit, moet expliciet worden uiteengezet waarom niet. Welk algemeen belang gaat voor? Wat zijn de argumenten, die zwaarder wegen dan de mening van de burger? Een aldus ingekleed referendum zal de geesten mettertijd hopelijk rijp maken voor een bindend referendum als efficiënt middel om een door een coalitie met een uiterst kleine meerderheid doorgedrukte controversiële wet of besluit terug te draaien.

In de gemeente Bloemendaal hebben we enkele jaren achter de rug van ruziënde raadsleden en terugtredende burgemeesters. De burger wendt zich af van de politiek of wil een bijdrage leveren tot verbetering. VDB richt zich tot die laatste burger. Zij wil dat er zoveel mogelijk instrumenten worden gegeven waarmee de burger zich op de hoogte kan stellen en van zich kan laten horen, gekoppeld aan de wetenschap dat het bestuur er ook iets mee zal doen. Zo’n instrument is het referendum, mist goed geregeld. Met nadruk op “mits goed geregeld”, want Bloemendaal kent al de mogelijkheid tot het houden van een referendum, neergelegd in de Referendum-verordening Bloemendaal 2009, maar deze regeling kan niet serieus worden genomen. Het gaat het kader van dit artikel te buiten die verordening in detail te bespreken. Ook al wordt hierin aan de burger het initiatief tot het houden van een referendum gegeven, het aangevraagde referendum kan enkel betrekking hebben op een voorgenomen besluit van de raad en het is de raad die bepaalt of het referendum ook daadwerkelijk zal plaatsvinden. En dan mag zo’n voorgenomen besluit geen betrekking hebben op verordeningen of op ruimtelijke ordening (bestemmingsplannen!). Als de raad het referendum toestaat, is het de raad die de vraagstelling en de antwoordcategorieën van het referendum vaststelt. Ook al is de uitslag van het referendum dat de kiesgerechtigden tegen het voorgenomen besluit zijn, kan de raad de uitslag zonder enige motiveringsplicht naast zich neerleggen. Tussen het initiatief tot het aanvragen van een referendum en de beslissing van de raad zit, gelet op de termijnen in deze verordening, een periode van minimaal 6 en maximaal 10 maanden.

Het is begrijpelijk dat er tot nu toe maar een keer gebruik is gemaakt van dit referendum en dat de uitslag daarvan ook geen enkel effect heeft gehad. De VDB wil deze verordening verbeteren en er een effectief instrument van maken waarmee de kiesgerechtigden het bestuur van de gemeente kunnen beïnvloeden. Het referendum moet niet beperkt blijven tot voorgenomen besluiten en het aantal kiesgerechtigden dat om een referendum vraagt is bepalend voor het houden ervan. De vraagstelling wordt vastgesteld in overleg tussen de onafhankelijke Referendum Commissie en de initiatiefnemers. Een referendum is ook mogelijk buiten voorgenomen besluiten om met betrekking tot een gemeentelijk belang ten aanzien waarvan de kiesgerechtigden wensen dat de raad een besluit neemt. De VDB geeft de burger daadwerkelijk invloed op het bestuur.

Paul Steinhauser – 18 maart 2018

Meer berichten